नुवाकोट पुकार
– नुवाकोट पुकार समाचारदाता
नुवाकोट — युवावयमा धेरैको सपना हुन्छ—पढ्ने, सीप सिक्ने र राम्रो अवसरको खोजीमा विदेश जाने। नेपालका गाउँबस्तीमा अहिले पनि युवाको विदेश पलायन सामान्यजस्तै बनेको छ। तर, यही भीडमा केही युवा भने विदेशमा सिकेको सीप र अनुभव बोकेर आफ्नै माटोमा भविष्य खोजिरहेका छन्।
बेलकोटगढी नगरपालिका–५ कोलपुटारका सुन्दर नेपाल त्यस्तै युवामध्ये एक हुन्। करिब १३ महिना इजरायलमा बसेर कृषि क्षेत्रसँग सम्बन्धित सीप र अनुभव हासिल गरेका सुन्दर स्वदेश फर्किएपछि विदेशमै भविष्य खोजेर बस्न चाहेनन्। उनले आफूले विदेशमा सिकेको ज्ञानलाई आफ्नै गाउँको माटोमा प्रयोग गर्ने अठोट गरे। त्यसपछि सुरु भयो उनको कृषि यात्राको नयाँ अध्याय।
विगत पाँच वर्षदेखि उनले छिमेकी पालिका विदुर नगरपालिका–६, बुनीबेँसीमा ‘सुन्दर कृषि फार्म’ सञ्चालन गर्दै आएका थिए। करिब २५ रोपनी जमिन भाडामा लिएर उनले तरकारी, फलफूल, सयपत्रीलगायत विभिन्न कृषि उत्पादन गर्दै आएका थिए।
परिवारका सदस्यले समेत पूर्ण समय दिएर सञ्चालन गरेको फार्म विस्तारै उनको आम्दानीको स्रोत मात्र नभई भविष्यको सपना बन्दै गएको थियो। तर, त्यो सपना एक बिहानमै बगरमा परिणत भयो।
त्यो बिहान, जसले सबैथोक बदलिदियो,
२०८३ भदौ १० गतेको बिहान भोटेकोशी–त्रिशूलीको विनाशकारी बाढीले धेरैको जीवनमा कहिल्यै नमेटिने पीडा छोड्यो। कतिपय परिवारले आफन्त गुमाए, कतिपयका घरबार बगे, बालबालिका अभिभावकविहीन बने। विद्यालय जान हिँडेका कतिपय कलिला विद्यार्थीले समेत जीवन गुमाउनुपर्यो।
सुन्दरको परिवारमा प्रत्यक्ष मानवीय क्षति भएन। भाग्यले उनी र उनका परिवारका सदस्यलाई जोगायो। तर, उनले पाँच वर्षको मेहनत, पसिना र भविष्यको आशा भने जोगाउन सकेनन्।
उनले हुर्काएको कृषि फार्म अहिले खेत रहेन। उत्पादन रहेन। उपकरण रहेनन्। बस्ने अस्थायी आवास पनि रहेन। त्यहाँ अहिले बगेको खोलाको धार र बगर मात्र छ।
“फार्मबाट करिब १५ लाख रुपैयाँ बराबरको उत्पादन तयार हुने अवस्थामा थियो। तर अहिले ती सबै बगरमा परिणत भयो,” सुन्दर पीडा सुनाउँछन्। उनका अनुसार बाढीले कृषि फार्ममा रहेका तरकारी, फलफूल र सयपत्री फूलसहित सम्पूर्ण उत्पादन नष्ट गर्यो। कृषिका लागि प्रयोग हुँदै आएका उपकरण, सामग्री तथा आफू बस्न बनाइएको अस्थायी आवाससमेत बाढीले बगायो। उनी चढ्ने १५० सीसीको मोटरसाइकलसमेत बाढीबाट जोगिएन।
करिब ४० लाखको क्षति
सुन्दरका अनुसार बाढीबाट उनको कृषि व्यवसायमा मात्रै करिब ४० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। उनले सञ्चालन गरेको फार्ममा आवश्यक केही उपकरण तथा व्यवसाय विस्तारका लागि बिदुर नगरपालिका र रास्ट्रीय कृषि आधुनिकिकरण परियोजनाबाट ५० प्रतिशतसम्म अनुदानसमेत प्राप्त भएको थियो। राज्यको सहयोग र आफ्नै लगानीमा उनले कृषिलाई थप व्यवस्थित र व्यावसायिक बनाउने प्रयास गरिरहेका थिए।
विदेशमा सिकेको सीपलाई स्वदेशमै प्रयोग गर्दै आफ्नै माटोमा केही गर्ने उनको चाहना थियो। पाँच वर्षसम्म निरन्तर मेहनत गरेपछि कृषि क्षेत्रमा उनले भविष्य देख्न थालेका थिए। तर, एउटा प्राकृतिक विपत्तिले उनको त्यो यात्रालाई बीचमै रोकिदिएको छ।
विदेश होइन, फेरि माटोमै फर्किने चाहना बाढीले सबैथोक बगाए पनि सुन्दरको आत्मविश्वास भने बगाउन सकेको छैन।
अहिले उनी आफ्नो जन्मथलोमै छन्। विगत सम्झँदा उनलाई अझै पनि विश्वास लाग्दैन—त्यो दिन यति ठूलो विध्वंस होला भनेर उनले कहिल्यै कल्पना गरेका थिएनन्। “सिँचाइ सुविधा भएको र कृषि गर्न पायक पर्ने जग्गा पाए फेरि यही क्षेत्रमा फर्केर काम गर्ने सोच छ,” उनी भन्छन्।
उनका लागि कृषि केवल व्यवसाय थिएन। यो परिवारको भविष्यसँग जोडिएको सपना थियो। विदेशमा सिकेको सीपलाई आफ्नै देशमा प्रयोग गर्ने प्रतिबद्धता थियो। आफ्नो श्रम र पसिनाबाट स्वदेशमै केही गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास थियो।
बाढीले उनको फार्म बगायो, तर त्यो विश्वास भने अझै बाँकी छ।
सुन्दरहरूलाई राज्यको साथ आवश्यक छ ।
नेपालमा खेतीयोग्य जमिन बाँझो छाडेर रोजगारीका लागि विदेशिने युवाको संख्या ठूलो छ। गाउँमा खेत बाँझिँदै जाँदा युवा जनशक्ति भने विदेशका श्रम बजारमा पुगेको छ। यस्तो अवस्थामा विदेश गएर सीप सिकेपछि त्यही सीपलाई स्वदेशमै प्रयोग गर्ने सुन्दर नेपालजस्ता युवाको प्रयास आफैंमा उदाहरण हो।
प्राकृतिक विपत्तिले उनीजस्ता उद्यमीलाई ठूलो क्षति पुर्याउँदा राहत र पुनःस्थापनालाई केवल तत्कालीन सहयोगमा सीमित गर्नु पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूको व्यवसाय पुनः उठाउन सक्ने वातावरण, उत्पादनका लागि उपयुक्त जमिन, सिँचाइ, कृषि उपकरण र आवश्यक वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
सुन्दर अहिले फेरि उठ्ने प्रयासमा छन्। उनी सरकार र सम्बन्धित निकायको सहयोगको प्रतीक्षामा छन्। उनको कथा एउटा कृषि फार्म बाढीले बगाएको कथा मात्र होइन। यो विदेशबाट फर्किएर आफ्नै माटोमा भविष्य खोज्ने एउटा युवाको सपना, संघर्ष र पुनः उठ्ने साहसको कथा हो।
बाढीले उनको पाँच वर्षको मेहनत बगायो। तर सुन्दर अझै हार मानेका छैनन्।सायद यही आशाले उनी फेरि माटो खोजिरहेका छन् । जहाँ बीउ रोप्न सकियोस्, पसिना बगाउन सकियोस् र फेरि एउटा सपना उम्राउन सकियोस्। नेपालको भविष्य कृषि, उद्यम र स्वदेशमै सिर्जना हुने अवसरसँग जोडिएको छ। त्यसैले सुन्दरजस्ता युवालाई केवल सहानुभूति होइन, उठेर फेरि उत्पादन गर्न सक्ने आधार र राज्यको भरपर्दो साथ आवश्यक छ ।
तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस्