नुवाकोट । नेपाली कांग्रेसको राजनीतिमा गुट र उपगुट नयाँ विषय होइन। एउटै राजनीतिक दलभित्र नेतृत्वमा प्रभाव कायम गर्न विभिन्न समूह निर्माण हुने र कालान्तरमा त्यही समूह पार्टीको शक्ति केन्द्र बन्ने अभ्यास लामो समयदेखि चल्दै आएको छ।
नुवाकोट कांग्रेसको राजनीतिमा पनि लामो समयदेखि महत, केसी र लामा समूहको प्रभाव देखिँदै आएको छ। यी समूहभन्दा बाहिर रहेर राजनीतिक गतिविधि गर्ने नेता–कार्यकर्ताले क्षमता, योग्यता र जनसम्बन्ध हुँदाहुँदै पनि पार्टीभित्र स्थापित हुन कठिन हुने अवस्था रहेकाे देखिन्छ ।
तर पछिल्लो समय नुवाकोटको राजनीतिक परिवेश विस्तारै बदलिन थालेको संकेत देखिन थालेको छ। विशेषगरी युवाहरूले स्थापित गुटगत संरचनाभन्दा बाहिर रहेर आफ्नै राजनीतिक पहिचान निर्माण गर्न थालेका छन्।
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत नुवाकोट क्षेत्र नम्बर २ को क्षेत्रीय अधिवेशनमा देखिएको प्रतिस्पर्धाले पनि यही बदलिँदो राजनीतिक मनोविज्ञानलाई संकेत गरेको छ।
क्षेत्रीय सभापतिका लागि बहादुरसिंह लामा समूहबाट सिंहराज लामा, अर्जुननरसिंह केसी समूहबाट आशा लामा प्रतिस्पर्धामा रहँदा युवा नेता राजन गजुरेलले कुनै गुट वा समूहको औपचारिक समर्थनबिना उम्मेदवारी दिएका थिए।
स्थापित राजनीतिक समूहका उम्मेदवारबीच भएको प्रतिस्पर्धामा गजुरेलले प्राप्त गरेको सम्मानजनक मतलाई कांग्रेसका प्रतिनिधिहरूले अर्थपूर्ण रूपमा हेरेका छन्। लामो समयदेखि पार्टीभित्र प्रभाव राख्दै आएका नेताहरूको समूहगत समर्थनबिना उम्मेदवारी दिएका गजुरेलले ल्याएको मतले नुवाकोट कांग्रेसमा नयाँ राजनीतिक सम्भावनाको संकेत गरेको उनीहरूको बुझाइ छ।
करिब १५ वर्षदेखि नेपाल विद्यार्थी संघको राजनीतिमार्फत सक्रिय रहेका गजुरेल पछिल्लो समय पार्टी राजनीतिमा पनि निरन्तर सक्रिय छन्। कुनै स्थापित गुटको संरक्षणमा भन्दा आफ्नै राजनीतिक सक्रियता, कार्यकर्तासँगको सम्बन्ध र जनसम्पर्कका आधारमा निर्वाचनमा उभिन खोज्नु नै उनको उम्मेदवारीको विशेषता बनेको थियो।
‘गुटमा नलागी पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा सम्मानजनक मत ल्याउन सकिन्छ’ भन्ने सन्देश गजुरेलको उम्मेदवारीले दिएको कांग्रेसका केही प्रतिनिधिहरूको भनाइ छ। उनीहरूको बुझाइमा यो परिणाम एउटा व्यक्तिको मत मात्र नभई नुवाकोट कांग्रेसभित्र विस्तारै विकास भइरहेको पुस्तान्तरण र राजनीतिक सोचको परिवर्तनको संकेतसमेत हो।
यसअघि नुवाकोट क्षेत्र नम्बर १ मा पनि युवाहरूले स्थापित राजनीतिक संरचनामाथि प्रश्न उठाउँदै आफ्नो उपस्थिति देखाएका थिए। क्षेत्र नम्बर २ मा पनि दुई प्रभावशाली समूहबीचको प्रतिस्पर्धामा गजुरेलले स्वतन्त्र रूपमा उम्मेदवारी दिएर चुनौती प्रस्तुत गर्नुले आगामी दिनमा युवाहरूको राजनीतिक हस्तक्षेप अझ बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ।
यद्यपि गजुरेल निर्वाचनमा विजयी हुन सकेनन्। तर पराजयपछि उनले देखाएको राजनीतिक संस्कारले भने थप चर्चा पाएको छ। निर्वाचनबाट विजयी भएका सिंहराज लामालाई पार्टी कार्यालयमै पुगेर खादा र माला लगाई बधाई दिँदै गजुरेलले आगामी दिनमा पनि पार्टीका गतिविधिमा सक्रिय भएर लाग्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा पराजित भएपछि पनि विजयी उम्मेदवारलाई सम्मान गर्दै पार्टी एकताको सन्देश दिनु सकारात्मक राजनीतिक संस्कार भएको कांग्रेसका पुराना कार्यकर्ताहरू बताउँछन्।
उनीहरूका अनुसार प्रतिस्पर्धा निर्वाचनसम्म सीमित राखेर परिणामपछि विजयी पक्षलाई सम्मान गर्नु नुवाकोट कांग्रेसमा आवश्यक नयाँ राजनीतिक संस्कारको सुरुवात हुन सक्छ।
नुवाकोट कांग्रेसको आगामी राजनीतिमा अब प्रश्न केवल कुन गुट बलियो हुन्छ भन्नेमा सीमित नरहने देखिएको छ। योग्य, सक्षम, अध्ययनशील, कार्यकर्ताको भावना बुझ्ने र जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएका युवाहरूले गुटगत संरक्षणबिना पनि आफ्नो राजनीतिक स्थान बनाउन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने बहस पनि समानान्तर रूपमा अघि बढेको छ।
राजन गजुरेलको उम्मेदवारी र उनले प्राप्त गरेको सम्मानजनक मतले यही बहसलाई थप बल दिएको छ। नतिजाभन्दा बाहिर पनि उनको उम्मेदवारीले दिएको राजनीतिक सन्देश भने स्पष्ट छ—नुवाकोट कांग्रेसको राजनीतिमा गुटको घेराभन्दा बाहिर नयाँ पुस्ताले आफ्नो स्थान खोज्न थालेको छ।
नुवाकोट पुकार
तपाईको प्रतिक्रिया दिनुहोस्